Οι Γυναίκες είναι από την Αφροδίτη.

  il_fullxfull.265826625
Τα τελευταία 5 χρόνια που διδάσκω στην σχολή A.F Studies έχουν περάσει απο τα χέρια μου αρκετοί μαθητές. Αν ένα στοιχείο μου έχει κάνει μεγάλη εντύπωση είναι το εξής: Όλα τα αγόρια ενδιαφέρονται να μάθουν για υπερτροφία (από ασκήσεις μέχρι προπονητική και συμπληρώματα) και οι κοπέλες πως να τονίσουν τους μύες τους (ο ορισμός “τόνος” είναι λάθος) και να αδυνατίσουν. Και θα με ρωτήσεις “λογικό δεν είναι αυτό;”. Θα συμφωνήσω μαζί σου ναι είναι λογικό ΑΝ είσαι ο πελάτης. Οι πιο πολλοί αθλούμενοι έχουν αυτό το στόχο (ανάλογα το φύλο). Όχι ο trainer. Κι όμως οι πιο πολλοί χάνουν το νόημα. Εκτός και αν το κάνεις για σένα, αν σκέφτεσαι να το κάνεις για επάγγελμα θα έπρεπε να σε ενδιαφέρουν….τα πάντα. ‘Οπως για παράδειγμα αν υπάρχει διαφορά μεταξύ προπόνησης για άντρες και για γυναίκες. Η απάντηση είναι όχι όπως νομίζουν οι περισσότεροι. Ειδικά οι γυναίκες έχουν την εντύπωση ότι εντάσοντας ελεύθερα βάρη και προπονήσεις δύναμης στο ρεπερτόριο θα μετατραπούν σε γυναίκα-HULK.

She-Hulk_Vol_2_38

Σκέψου απο την εμπειρία σου. Οι πιο πολλές γυναίκες θα ασχοληθούν με κάτι σε στύλ Pilates ή Yoga. Αυτές που θα πάνε γυμναστήριο τουλάχιστον στην αρχή είναι σε μηχανήματα ή χρησιμοποιούν αλτήρες σαν κόκκαλα σκύλου. Αλτήρες που θα μπορούσαν να κάνουν 100 επαναλήψεις σε οποιαδήποτε άσκηση. Αυτό δεν θα έχει απολύτως κανένα αποτέλεσμα. Κορίτσια: το να κάνετε πρέσα ποδιών με 5άκιλα από την κάθε πλευρά θα κάνει λιγότερα από το να ανεβείτετε τις σκάλες. Οι γυναίκες λόγω ορμονικού προφίλ (χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης) θα δυσκολευτούν να φουσκώσουν.   Πιο πολλά για αυτό σε λίγο.

Δεν θα είμαι ο πρώτος σκέφτεσαι που τα έχει πει αυτά και όλα τα άρθρα που έχω διαβάσει προσωπικά (σε ελληνική αρθρογραφία) αναφέρονται στο μοτίβο “οι γυναίκες δεν θα φουσκώσουν αν κάνουν βάρη” και “τα οφέλη προπόνησης αντιστάσεων για τις γυναίκες” (λες και είναι δραματικά διαφορετικά). Οι γυναίκες λοιπόν, δεν χρειάζεται να κάνουν κάποιο ξεχωριστό είδος προπόνησης όσον αφορά ασκήσεις ή να χρησιμοποιήσουν/αποφύγουν κάποια συγκεκριμένα όργανα. Το focus πρέπει να είναι στις δομικές κινήσεις όπως και σε όλους. Πίεση, τράβηγμα, κάθισμα και κάμψη/έκταση ισχίου (Push, pull, hinge, και squat).

Πάμε σε κάτι πιο ενδιαφέρον λοιπόν. Αν κάτι αλλάζει είναι η έμφαση της προπόνησης σε διαφορετικά σημεία του σώματος και ακόμα πιο σημαντικό η διάρθρωση του προγράμματος να παίρνει υπόψιν τις ορμονολογικές διαφορές και μεταπτώσεις μέσα στον κύκλο της γυναίκας. Ενώ το ορμονικό προφίλ ενός άνδρα είναι εύκολο όσο “ένα και ένα κάνουν δύο”, στις γυναίκες τα πράγματα δεν θα μπορούσαν να είναι πιο δύσκολα. Από αλλαγές στις ορμόνες μέσα στην διάρκεια του κύκλου περιόδου, παθήσεις όπως πολυκιστικές ωοθήκες μέχρι εμμηνόπαυση και η λίστα συνεχίζεται.

IMG_0982.JPG

 ΑΠΟ ΤΗΝ ΘΕΩΡΙΑ

Πριν αρχίσουμε, μια γρήγορη (χάρη στον κολλητό μου δρ. Νίκο Καραμαλίκη που τυχαίνει να είναι ένας από τους κορυφαίους γυναικολόγους στην Ελλάδα) περίληψη για τον κύκλο μιας γυναίκας: “Παρόλο που οι κυριάρχες ορμόνες στην γυναίκα είναι τα οιστρογόνα (το κύριο είναι η οιστραδιόλη (17β-οιστροδιόλη (E2)) εμφανίζουν και επίπεδα τεστοστερόνης τα οποία σε περιπτώσεις μπορεί να φθάσουν και μέχρι 3 φορές τις συγκεντρώσεις σε αυτές του κανονικού ορίου. Τώρα όσο για τις φάσεις της περιόδου σε μια γυναίκα: Ο κύκλος διαρκεί 28 μέρες αλλά με διαφορές. Μπορεί να είναι από 21 μέχρι 35 μέρες. Αυτό από μόνο του μας κάνει να καταλάβουμε πόσο διαφορά υπάρχει, μιλώντας για ορμόνες πάντα. Χωρίζεται σε 2 φάσεις. Στην θυλακιώδης (follicular) που η δεύτερη φάση της είναι αυτή της ωορυξίας και στην ωχρινική (luteal) ή εκκριτική που αρχίζει από τη 15ή μέρα και διαρκεί μέχρι την 28η. Σε αυτή τη φάση περιλαμβάνεται και η περίοδος που εμφανίζει τα προ-εμμηνορρυσιακά συμπτώματα.”

Έχοντας υπόψιν μας αυτά τα δεδομένα ας δούμε τυχόν διαφορές σε αυτές τις φάσεις που μας ενδιαφέρουν, και όταν εννοώ μας ενδιαφέρουν, αναφέρομαι σε προπονητική, αποκατάσταση και όλα τα συναφή:

Κατά την θυλακιώδης φάση τα οιστρογόνα ανεβαίνουν και η οιστραδιόλη είναι η κυρίαρχη ορμόνη. Αυτό κορυφώνεται στις μέρες της ωορρυξίας όπως επίσης και τα επίπεδα τεστοστερόνης. Κι εδώ θέλω να κάνω μια παρένθεση για τα οιστρογόνα. Πολλοί/ες πιστεύουν ότι τα οιστρογόνα είναι η πηγή των προβλημάτων τους. Αυτή η νοοτροπία δεν θα μπορούσε να είναι πιο μακριά από την πραγματικότητα. Τα οιστρογόνα χαμηλώνουν την μετά-προπονητική μυϊκη καταστροφή, έχουν ισχυρές αντι-καταβολικές και αντιφλεγμονώδης ιδιότητες, έχουν αντιοξειδωτικές ιδιότητες και επίσης βοηθούν στην αναδιαμόρφωση και ανάπτυξη του μυϊκού ιστού (1,2).

Απώλεια αυτών έχει συνδεθεί με απότομη μείωση του μεταβολικού ρυθμού, καθώς και αύξηση λιπώδους ιστού (3). Προπόνηση σε αυτή τη φάση έχει βρεθεί να αυξάνει τη μυϊκή δύναμη όπως και τη διάμετρο στις μυϊκές ίνες τύπου ΙΙ, οι ίνες που έχουν την πιθανότητα για μεγαλύτερη υπερτροφία. Ακριβώς λόγω του ορμονικού προφίλ (αυξημένα οιστρογόνα) προάγεται επίσης η κατανάλωση γλυκόζης, η ευαισθησία στην ινσουλίνη ανεβαίνει και η χρήση λιπαρών οξέων κατά την άσκηση (4).

Αντίθετα κατά την εκκριτική περίοδο πολλά αλλάζουν με κύρια χαρακτηριστικά την προγεστερόνη να είναι η βασική ορμόνη. Η προγεστερόνη συνδέεται στον ίδιο υποδοχέα που συνδέεται η τεστοστερόνη, πιθανόν να έχει καταβολικές ιδιότητες όσον αφορά τους σκελετικούς μύες (5), προάγει την αντίσταση στην ινσουλίνη και μειώνει την κατανάλωση της γλυκόζης.

Ίσως να μην πρέπει να το πω αλλά αυτό θα ήταν στρουθοκαμιλισμός. Γυναίκες οι οποίες παίρνουν αναβολικά/ανδρογόνα για αγωνιστικό αθλητισμό/λόγους ματαιοδοξίας, θα πρέπει να είναι εξαιρετικά προσεκτικές στο να διαλέξουν έναν γιατρό ενδοκρινολόγο που να είναι ενημερομένος με τα αναφερθέντα ζητήματα.

   ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

4ff1f7c96aaedb99d5473ce80dd84cecdbe66faad487ff018a15f6ebd3780680

Το να πάρει μυϊκή μάζα κάποιος είναι μια δύσκολη διαδικασία για οποιονδήποτε. Και αν γίνει δεν θα γίνει από την μία μέρα στην άλλη. Αν συμβεί (και για όνομα του Θεού ποια θα ήθελε κάτι τέτοιο) το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να σταματήσεις να προπονήσαι προοδευτικά. Πολλές γυναίκες παρόλα αυτά πιστεύουν ότι είναι η εξαίρεση στον κανόνα. Συνήθως είναι περιπτώσεις που παίρνουν κάποια κιλά λόγω αποθήκευσης γλυκογόνου αλλά και αυτό είναι κάτι που φεύγει συνήθως. Ίσως να ήμουν απόλυτος παλιά. Η εμπειρία μου έχει δείξει ότι μερικές γυναίκες όντως το έχουν σχετικά (και λέω σχετικά γιατί δεν τις συγκρίνω με άλλους άντρες) εύκολο να πάρουν μυϊκό ιστό. Και είναι λογικό. Σκέψου λίγο στατιστικά. Παντού υπάρχουν ακραίες τιμές. Κάποιοι πέφτουν στο 70% και κάποιοι (πολύ πιο σπάνια) ανταποκρίνονται είτε πολύ θετικά είτε πολύ αρνητικά.

20120208160239-1_0

Για μια γυναίκα η οποία δεν θέλει/φοβάται να αυξήσει μυϊκό ιστό, σε κάποιο συγκεκριμένο σημείο του σώματος της, πολύ απλά μείωσε τον όγκο προπόνησης για αυτό το σημείο. Παράδειγμα: Αντί να εκτελέσεις 6-9 σετ των 12-15 επαναλήψεων χρησιμοποίησε και λιγότερα σετ και λιγότερες επαναλήψεις (3 σετ των 6 επαναλήψεων). Συνεχίζουν να προπονούνται αλλά δεν δίνεις τόση διέγερση για να “φουσκώσουν” περισσότερο από αυτό που θέλουν (6).

Κατά την εκκριτική περίοδο μπορεί να αισθάνονται λίγη έλλειψη συντονισμού όπως επίσης και λιγότερη ενέργεια. Εκτελώντας λοιπόν ασκήσεις εκρηκτικότητας και δύναμης ή συνδιασμό αυτών όπως ασκήσεις τύπου ολυμπιακών άρσεων ειδικά στην δεύτερη φάση αυτής (εκκριτικής) δεν είναι και η πιο έξυπνη αντιμετώπιση. Στην μέση της εκκριτικής περιόδου επίσης θα ήταν συνετό να προσέξουμε την υπερβολική αερόβια άσκηση ειδικά όσον αφορά την αντοχή διότι η θερμοκρασία σώματος ανεβαίνει (7) και πιθανόν να ζοριστεί και το καρδιοαναπνευστικό (8).

Η καλύτερη περίοδος να γυμναστεί μια γυναίκα που ενδιαφέρεται για δύναμη/υπερτροφία θα ήταν στην δεύτερη φάση της θυλακιώδους περιόδου όπου τα οιστρογόνα και η τεστοστερόνη είναι στα υψηλότερα επίπεδα και μπορεί να αυξήσει δύναμη/μυϊκό ιστό κατά 30% (9). Αντίθετα αν κάποια γυναίκα δεν ενδιαφέρεται για δύναμη είτε μυικότητα ίσως να έπρεπε να προπονείται κατά την εκκριτική φάση με λίγες επαναλήψεις και ασκήσεις οι οποίες δεν απαιτούν μεγάλη τεχνική υποδομή ή ταχύτητα και να κάνει αρκετή αερόβια άσκηση ειδικά κατά την θυλακιώδες φάση.

Το βασικότερο; Βασίσου στο πώς αισθάνεται και σχεδίασε ανάλογα. Δεν χρειάζεται να ξαναγράψεις όλο το πλάνο (περιοδισμός) από την αρχή. Απλά προσαρμόσου. Ο κύκλος της θα αλλάξει έτσι και αλλιώς.

Όσον αφορά τη διατροφή, χρησιμοποίησε γλουταμίνη και αμινοξέα για να ισσοροπήσεις την ινσουλίνη και πιθανές λαχτάρες για ζάχαρη. Στρατηγικά άλλαξε την ποσότητα πρόσληψης τροφής πιο αργά μέσα στη μέρα μιας και η κορτιζόλη είναι σε χαμηλότερα επίπεδα και είναι πιο ευαίσθητη στην ινσουλίνη. Αυτό είναι ειδικά σημαντικό για αθλήτριες που θα μπορούσε να παίξει σημαντικό ρόλο στην προσαρμογή.

Το να “πλανάρεις” την προπόνηση και διατροφή γύρω από τον κύκλο περιόδου (αν δεν παίρνεις αντισυλληπτικά) έχει δυνητικά πολύ θετικά αποτελέσματα.

 

   Βιβλιογραφία

  1. Enns DL, Tiidus PM. The influence of estrogen on skeletal muscle: sex matters. Sports Med; 40(1):41–58. 2010
  1. Faidon Magkos, Xuewen Wang, and Bettina Mittendorfer. Metabolic actions of insulin in men and women. Nutrition; 26(7-8): 686-693. 2010
  1. Anisha A. Gupte, et al. Estrogen: An Emerging Regulator of Insulin Action and Mitochondrial Function. J Diabetes Res; 2015
  1. OlegVarlamov, Cynthia L. Bethea and CharlesT. Roberts Jr. Sex-specific differences in lipid and glucose metabolism. Front Endocrinol (Lausanne); 5:241. 2015
  1. Eunsook Sung et al. Effects of follicular versus luteal phase-based strength training in young women. SpringerPlus; 3:668 2014
  1. Candow DG, Burke DG. Effect of short-term equal-volume resistance training with different workout frequency on muscle mass and strength in untrained men and women. J Strength Cond Res ;21(1):204-7. 2007
  1. Keiji Hayashi, Takayo Kawashima and Yuichi Suzuki. Effect of menstrual cycle phase on the ventilatory response to rising body temperature during exercise. J Appl Physiol; 113: 237–245, 2012
  1. Janse de Jonge XA. Effects of the menstrual cycle on exercise performance. Sports Med; 33(11):833–851. 2003
  1. Sipaviciene S et al. Effects of Estrogen Fluctuation during the Menstrual Cycle on the Response to Stretch-Shortening Exercise in Females. Biomed Res Int.; 2013.

 

 

 

 

 

 

 

Προπόνηση άνω των 40. Πολυάσχολος και στρεσαρισμένος.

executiveworkout_1454630c

“Ποσό θα ήθελα να μπορώ να γυμναστω όπως παλιά. Με την δουλειά, οικογένεια, παιδιά, μου ειναι δύσκολο να βρω ώρα και να ασχοληθώ με το σώμα μου” μου είπε ένας παλιός φιλος που άφησε τον εαυτό του να πάρει 15 κιλά (και όχι από τα καλά). Όλα λίπος και ούτε γραμμάριο μυϊκής μάζας.

Ήθελε να αλλάξει, το έβλεπα στα μάτια του και να σου πω την αλήθεια τον λυπήθηκα. Φανταστικό παιδι με μια αξιαγάπητη γυναίκα και 2 παιδια και μια καλή δουλειά. Δεν θα έπρεπε όμως γιατί χιλιάδες τέτοιοι άντρες ανά τον κόσμο μπορούν και τα συνδυάζουν όλα. Βάζουν την σωματική τους υγεία και ευεξία σαν πρωτεραιότητα και την εντάσουν αποτελεσματικά στο πρόγραμμά τους. Έχω πολλά παραδείγματα από φίλους μου στην Αμερική.

Κάποιες αλλαγές που καλό θα ήταν να κάνεις:

ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ

Ξέχνα το πως γυμναζόσουν παλιά. Αν δεν γυμνάστηκες ποτέ ακόμα καλύτερα. Τι εννοώ; Ειναι πιο δύσκολο να αλλάξεις σε κάποιον συνήθεια από να μάθεις σε κάποιον κάτι καινούργιο. Επίσης οι πιθανότητες να έκανες λάθη στη προπόνηση σου ανεβαίνουν εκθετικά όσο πιο μικρός άρχισες.

Το να γυμνάζεσαι 6 φορές την εβδομάδα όπως παλιά δεν είναι ότι πιο έξυπνο, αλλά όσο μεγαλώνεις γίνεται πια ανέφικτο και αντιπαραγωγικό. Όταν ήμασταν μικροί ξημεροβραδιαζόμασταν στο γυμναστήριο με υπερβολικές προπονήσεις που δεν μπορούσαμε να διατηρήσουμε για πολύ. Είχαμε αποτελέσματα όμως. Γιατί; Γιατί ήμασταν νέοι με σώματα που συγχωρούν και μεταβολισμούς σαν αγωνιστικά αυτοκίνητα. Όχι επειδή τα προγράμματά μας ήταν δομημένα σωστά. Τα διάφορα πονάκια, το γόνατο, ο αυχένας, οι ώμοι για τα οποία παραπονιόμαστε… πολύ πιθανόν να είναι αποτέλεσμα ακριβώς αυτών των βλακωδών προπονήσεων στα 20 μας.

Διάλεξε ένα πιο εφικτό και αποτελεσματικό πρόγραμμα. Ξέχνα το 6 φορές. Ούτε καν 4 η δίκη μου γνώμη. Εάν εισαι πάνω απο τα 40, 3 φορές την εβδομάδα είναι αρκετό. Σε μερικές περιπτώσεις έχω δει πολύ καλά αποτελέσματα με 2 φορές την εβδομάδα. Μιλάω για προπονήσεις με αντιστάσεις. Όσο μεγαλώνεις τόσο περισσότερη αποκατάσταση χρειάζεται το σώμα και θα σε ευχαριστήσει γι’αυτό με τις ανάλογες προσαρμογές. Ξεχνά τι γράφει το τελευταίο άρθρο του men’s health. Πρόσθεσε άλλες 2 διαλειμματικές προπονήσεις για αερόβιο και τελείωσες. Αντί για 8-9 ώρες προπόνησης κοιτάμε για 4-5. Έχεις κι άλλα πράγματα να κάνεις πια.

Ελαχιστοποίησε τα πολλά κιλά.  Όσο μεγαλώνεις οι αρθρώσεις σου χάνουν δομικά συστατικά, χάνουν την ελαστικότητα, λίπανση και κατ’επέκταση την κινητικότητα τους. Πρόσθεσε μεγάλη επιβάρυνση και μόλις δημιούργησες μια συνταγή για τραυματισμό. Αν είναι απαραίτητο προπονήσου σε μέγιστη δύναμη μια φορά την εβδομάδα αποφεύγοντας ασκήσεις που “φορτώνουν” την σπονδυλική στήλη κάθετα. Παράδειγμα squats και barbell shoulder presses.  Αν επιμένεις,  προτίμησε τις μονομερές (unilateral) παραλλαγές όπως προβολές και πιέσεις με αλτήρες.  Άρχισε να σκέφτεσαι μονομερώς:  Κάνε ασκήσεις όπως  προβολές και πιέσεις με αλτήρες. Ένταξε ασκήσεις με το βάρος σώματος και τύπου dragging ή prowler για να ελαχιστοποιήσεις τις συμπιέσεις στη σπονδυλική  για το κάτω μέρος σώματος.

Τα πολλά κιλά δεν είναι ο μόνος τρόπος να αυξήσεις την ένταση της προπόνησης. Μια καταπληκτική μεταβλητή που μπορείς να προσαρμόσεις και αν δεν το είχες κανει μέχρι τώρα καιρός να αρχίσεις είναι ο ρυθμός εκτέλεσης. Αντί μια επανάληψη να διαρκεί 2 δευτερόλεπτα όπως στους περισσότερους ασκούμενους (1 δευτερόλεπτο το κατέβασμα 1 το ανέβασμα) αύξησε το χρόνο που βάζεις τους μυς σου υπό τάση. Άλλες προπονητικές μέθοδοι που θα μπορούσες να χρησιμοποιήσεις είναι οι αρνητικές, timed sets, rest pause και τα αγαπημένα μου modified drop sets. 

Ειναι πιο εύκολο να διατηρήσεις την υπερτροφία παρά τη δύναμη. Πρόσεχε όμως τον όγκο προπόνησης. Ο υπερβολικός αριθμός επαναλήψεων μπορεί να αποβεί αρνητικός στα αποτελέσματά σου.

Τέλος, ξεκουράσου όσο περισσότερο μπορείς.  Προσπάθησε να κοιμάσαι ένα 7άωρο το βράδυ και όποτε είναι πιθανό κοιμήσου και το μεσημέρι. Αν θες να μάθεις περισσότερα, κατέβασε τον οδηγό μου για ένα τέλειο ύπνο. Μια κατ’ εξοχήν μεσογειακή παράδοση μας έχει στερηθεί λόγω των καταστάσεων. Όποτε μπορείς κάντο.  Προγραμάτισε περισσότερο χρόνο εκτός προπόνησης. Μια εβδομάδα ενεργής αποκατάστασης (μόνο αερόβια άσκηση όπως κάποιο σπορ που σου αρέσει) κάθε 4-6 εβδομάδες είναι μια πολύ καλή ιδέα.

ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Δώσε έξτρα προσοχή στη διατροφή σου. Για κάποιον που δουλεύει σε γρήγορους ρυθμούς με στρες ίσως μόνο η πολύ προσεγμένη διατροφή να μην είναι αρκετή. Κάποια συμπληρώματα γίνονται απαραίτητα. Θυμήσου υπάρχει διαφορά μεταξύ καλού και βέλτιστου.

Ο οργανισμός σου παράγει λιγότερο ντοπαμίνη και ακετυλοχολίνη. Τι σε νοιάζει; Η ντοπαμίνη και η ακετυλοχολίνη είναι ουσιαστικά οι νευροδιαβιβαστές ενέργειας και χρειαζόμαστε τα βέλτιστα επίπεδα για να νοιώθουμε ωραία όπως επίσης, για βέλτιστα επίπεδα αυξητικής ορμόνης και ενέργειας για  έντονη προπόνηση.

Συμπληρώματα τα οποία μπορούν να βοηθήσουν  στην βέλτιστη  λειτουργία και υγεία του νευρικού συστήματος είναι η ινοσιτόλη,  οι διάφορες  μορφές καρνιτίνης (L arginate, glycine, propionate etc) το μαγνήσιο και το ιχθυέλαιο. Το μαγνήσιο και η ινοσιτόλη παρέχουν-σταθεροποιούν τη ντοπαμίνη σε ενα στρεσαρισμένο 40άρη. Προσθέτοντας μια φόρμουλα από αμινοξέα/ηλεκτρολύτες ολοκληρώνεις την βοήθεια στον οργανισμό σου. Ισορροπώντας τα προαναφερθέντα παρέχεις μέγιστη βοήθεια στην επικοινωνία/σύνδεση νευρώνων στα κύτταρα, καθώς και την ρευστότητα της κυτταρικής μεμβράνης.  Το ποσό εύκολα θρεπτικά συστατικά εισέρχονται και εξέρχονται από τα κύτταρα μπορεί να επηρεάσει την μνήμη και την ανάκληση πληροφοριών. Η μνήμη επηρεάζεται από τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Τα αμινοξέα βοηθούν στο να σταθεροποιήσουν τη γλυκόζη.

Ένα άλλο πιθανό πρόβλημα με το γκρουπ  άνω των 40 είναι η συστημική φλεγμονή.  Έξτρα προσοχή σε φαγητά τα οποία δεν προωθούν φλεγμονή είναι σημαντικό. Επίσης σημαντικό ειναι η πρόσληψη αντιφλεγμονόδων ουσιών.  Δύο κορυφαία είναι ο κουρκουμάς και τα ιχθυέλαια. Ο κουρκουμάς πιθανόν να είναι ακόμα πιο ισχυρός από το ιχθυέλαιο. Τον προτιμώ γιατί δεν έχεις το πρόβλημα ποιότητας που αντιμετωπίζεις με τα ιχθυέλαια.  Αν ψάξεις (pubmed) σχεδόν οποιαδήποτε πάθηση θα βρεις και μια έρευνα που αποδεικνύει οτι το ιχθυέλαιο έχει βοηθήσει. Το ίδιο θα συμβεί σε λίγο με τον κουρκουμά.

Αν η φράση “προπονήσου έξυπνα, όχι δύσκολα” κολλάει κάπου, είναι εδώ. Ανήκεις στην κατηγορία και θες να μάθεις περισσότερα; Επικοινώνησε μαζί μου!